Son günlerde ABD ile İran arasındaki askeri gerilim artarken, uluslararası diplomasi çabalarının devam ettiği ortaya çıktı. Amerikan basınında yer alan analizlere göre, Tahran yönetimi, ekonomik sıkıntıları aşmak ve uluslararası yaptırımları azaltmak amacıyla müzakere masasında kalmaya kararlı. Hürmüz Boğazı çevresinde gerilimin tırmandığı bildirildi. ABD Merkez Komutanlığı’nın, İran Devrim Muhafızları’na ait sürat teknelerine yönelik saldırılar gerçekleştirirken, İran güçleri de Amerikan uçaklarına ateş açtı. Sırasıyla gerçekleşen bu karşılıklı hamlelerin ardından ABD savaş uçakları, İran’daki bazı füze üslerini hedef aldı. Çatışmalarda Devrim Muhafızları’nın kayıplar verdiği iddia edilse de, Tahran yönetiminin bu bilgileri gizli tutma çabasında olduğu ileri sürülüyor.
DİPLOMATİK GÖRÜŞMELER SÜRECEK
Diplomatik temasların merkezi, Katar’ın başkenti Doha oldu. İran’ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf’ın, saldırıların hemen ardından Doha’daki görüşmelere devam ettiği bildirildi. Kalibaf, Katarlı ve Mısırlı yetkililerle, özellikle dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı’ndaki enerji trafiğinin güvenliğinin sağlanması konularında yoğun görüşmelerde bulundu. Kulislerde, tarafların İran’a ait yurtdışındaki yaklaşık 100 milyar dolarlık rezervin bir kısmının serbest bırakılması konusunda önemli bir noktaya geldiği belirtiliyor. Planlanan formüle göre, yaklaşık 24 milyar dolarlık kaynağın aşamalı olarak Tahran’ın kullanımına sunulmasının hedeflendiği ifade ediliyor. Bu miktarın ilk aşamada 12 milyar dolarlık bölümünün İran ekonomisine önemli bir katkı yapacağı düşünülüyor.
ABD’DEN ESNEK YAKLAŞIM
Müzakerelerin en kritik unsurlarından biri olan nükleer program konusunda ise ilginç bir değişim yaşandığı iddia ediliyor. Daha önce İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının doğrudan ABD’ye teslim edilmesi gerektiğini savunan eski Başkan Donald Trump, son açıklamalarında daha esnek bir tutum sergiledi. Trump’ın, uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde İran içinde veya tarafların anlaşacağı üçüncü bir ülkede etkisiz hale getirilmesi yönünde mesajlar verdiği belirtiliyor. Bu durum, ABD medyasında “Washington’un İran’ın kırmızı çizgilerine yaklaşması” olarak yorumlanıyor.
İRAN’DA GÖRÜŞ AYRILIKLARI
İran içinde ise süreç, önemli görüş ayrılıklarını doğurdu. Devrim Muhafızları’na yakın bazı isimlerin ABD ile yapılan müzakerelere sert bir şekilde karşı çıktığı belirtiliyor. Füze ve İHA programlarından sorumlu üst düzey komutanlardan Macid Musevi’nin, “Düşmanla müzakerelerin sonuç getirmeyeceği” yönünde ifadeler kullandığı aktarıldı. Öte yandan, İran hükümet kanadı, askeri caydırıcılığın yanı sıra diplomatik görüşmelerin de sürdürülmesi gerektiğini savunuyor. Hükümet Sözcüsü Fatma Muhacerani, Tahran’ın mevcut koşullarda müzakere masasında kalmaya devam edeceğine dair açıklamalarda bulundu.
