“`html
Jerome Powell Üzerine Başlatılan Soruşturma, Fed’de Belirsizlik Yaratıyor
ABD Adalet Bakanlığı’nın, Federal Rezerv (Fed) Başkanı Jerome Powell hakkında başlattığı soruşturma, merkez bankasında ilerleyen aylarda yaşanacak gelişmelere dair endişeleri artırdı. Powell, 15 Mayıs’ta Fed Başkanlığı süresi dolduğunda ayrılacak mı yoksa mevcut görevine devam etmek için bir adım daha atacak mı?
Powell’ın, Fed’deki görev süresi 15 Mayıs’ta sona erecek olsa da, yönetim kurulundaki yedi üyeden biri olarak 31 Ocak 2028’e kadar görevde kalmaya devam edecek. Tarihsel olarak, birçok Fed başkanı görev süresi dolduğunda yönetim kurulundan istifa etmişlerdir. Ancak Powell, başkanlık döneminin sona ermesiyle birlikte Fed’den ayrılmayarak, bu geleneksel durumu değiştirebilir.
Fed gözlemcileri, Powell’ın finansman projeleriyle ilgili yaptığı açıklamaların ardından gelişen ceza soruşturmasının, onu istifa etmeye yöneltmeyeceğine inanıyor. Powell’ın yönetim kurulunda kalması durumunda, Beyaz Saray’ın, çoğunluğu ele geçirme olasılığı azalacak ve bu da Trump yönetiminin uzun süredir kontrol etmeye çalıştığı Fed üzerinde daha fazla etki kurma çabalarını olumsuz etkileyebilir.
Eski Fed ekonomistlerinden David Wilcox, “Powell’ın 31 Ocak 2028’den önce ayrılacağını düşünmüyorum. Bu, Fed’in 90 yıllık yönetim yapısına yönelik çok büyük bir tehdit,” diye belirtti. Wilcox, Powell’ın bu tehdidin ciddiyetinin farkında olduğunu ve bu nedenle yönetim kurulundaki koltuğunu koruma görevini üstlendiğini ifade etti.
Powell, 2018 yılında Trump tarafından Fed Başkanı olarak atandı ve ikinci döneminin bitmesiyle önümüzdeki Mayıs ayında istifa etmesi gerecek. Ancak, sorulan sorulara yanıt vermekten kaçındı ve sonraki adımları ile ilgili açıklamalarda bulunmadı. Bir sözcüsü ise bu konuda yorum yapmayı reddetti.
Trump, Powell’ın görevi bitmeden önce görevden alınmasına yönelik baskılar yaparak, başkanın isteği doğrultusunda faiz oranlarını yeterince hızlı düşürmemesi nedeniyle eleştirilerde bulundu.
Powell Yönetim Kurulunda Kalırsa Ne Olacak?
Trump, yeni bir Fed Başkanı atamak için önümüzdeki haftalarda harekete geçme arzusunu dile getirdi. Ancak Powell hakkındaki soruşturma, bu süreci geciktirebilir.
New Fed başkanını onaylamak durumunda kalacak olan bankacılık komitesinde, Trump’ın adaylarının onaylanmasını zorlaştıracak en az iki Cumhuriyetçi senatör bulunuyor. Bu senatörler, Powell’ın Fed için 2,5 milyar dolarlık yenileme projesi hakkındaki ifadelerine yönelik şüphelerini dile getirdiler. Bu durum, Washington D.C. Savcısı Jeanine Pirro tarafından Fed’e iletilen mahkeme celplerinin konusu oldu.
Kuzey Carolina Cumhuriyetçi Senatörü Thom Tillis, Powell etrafındaki durum netleşene kadar hiçbir Fed adayına oylama yapmayacağını duyurdu. Bu da bir adayın bankacılık komitesinden geçişini geciktirmek için yeterli bir sebep oluşturabilir.
Eğer 15 Mayıs’a kadar yeni yönetim kurulu başkanı onaylanmazsa, Powell mevcut görevde kalmaya devam edebilir. Bu durum, Trump’ın talimatlarına göre Fed’in faiz oranlarını hızlı bir şekilde indirmesini zorlaştırabilir.
Powell, başkanlıktan ayrılırsa bile guvernör olarak görevine devam edebilir. Ancak bu durumda Trump, yönetim kuruluna ek bir atama yaparak tüm gücü elinde tutma fırsatı bulacaktır. Yine de bu, Trump’a yönetim kurulunda sadece iki atama yapma olanağı verecektir.
Bloomberg Economics araştırma direktörü Wilcox, Trump’ın faiz oranları konusundaki hedeflerine ulaşması için seçilecek yeni başkanın mevcut meslektaşları üzerinde ikna edici bir güce sahip olamayacağını belirtti. Powell, 19 üyeli faiz belirleme komitesinde, yeni başkandan daha fazla oy kullanma avantajına sahip olacaktır.
Powell Ayrılırsa Ne Olacak?
Eğer Powell görevinden ayrılırsa, Trump, yeni bir üye atama yetkisine sahip olabilir ve böylece yönetim kurulundaki çoğunluğu elde edebilir. Eğer Yüksek Mahkeme, Vali Lisa Cook’un görevden alınmasına devam edilmesine izin verirse, beşinci bir üye daha atanabilir. Yüksek Mahkeme, bu davayı önümüzdeki günlerde inceleyecek.
Yönetim kurulundaki çoğunluğu elde etmek, Beyaz Saray’ın Fed’de köklü değişiklikler yapabilmesine olanak tanıyacaktır. Trump’ın Hazine Bakanı Scott Bessent, merkez bankasının ekonomi ve finans üzerindeki etkilerini azaltmak için birçok reform önerisinde bulundu.
Trump’ın Fed yönetim kurulu üzerindeki etkisi, Fed’in faiz belirleme komitesinin üyeleri arasında bulunan 12 bölgesel bankanın başkanlarını da etkileyecektir. New York Fed başkanı, komitede bir oya sahipken diğer dört başkan döngüsel olarak oy kullanmaktadır.
Bu bankalardan bazıları, Trump’ın talep ettiği faiz indirimlerine karşı olduklarını açıkladılar. Eğer bir başkan, bu talepten yana olursa, yönetim kurulu, onu görevden alabilir.
Geçmiş Fed Başkanlarının Genel Durumu
Birçok Fed başkanı, görev süreleri dolmadan yönetim kurulundan istifa etmiş olsa da, Powell için bazı örnekler de mevcuttur. Örneğin, 1978’de Arthur Burns, başkanlık süresi sona erdikten sonra üç hafta boyunca yönetim kurulunda kalmaya devam etti. 1948 yılında ise Fed Başkanı Marriner Eccles, o dönemki Başkan Harry Truman’ın isteği doğrultusunda, görev süresi bittikten sonra üç yıl daha guvernör olarak kalmıştır.
Ancak 1951 yılında, faiz oranları üzerindeki anlaşmazlıklar sonucunda Truman yönetiminin otoritesinin sarsılmasında önemli rol oynamıştır. Bu durum, modern Fed’in bağımsız bir kurum olarak oluşmasını sağlamıştır.
Bazı akademisyenler, bu durumun abartıldığını savunsa da Eccles, Fed’in bağımsızlığının simgesi haline gelmiştir. Şu an tadilatta olan ve Powell hakkındaki ceza soruşturmasının merkezinde olan ana ofis binasına onun adı verilmiştir.
Truman, daha sonra Hazine yetkilisi William McChesney Martin’i Fed Başkanı olarak atadı, ancak Martin, Truman’a meydan okuyarak faiz oranlarını artırmaya yöneldi. Yıllar sonra, Truman, Martin ile karşılaşmış ve onu “hain” olarak nitelendirmiştir. Fed’in Washington’daki ikinci ofisine Martin’in adı verilmiştir.
Columbia Üniversitesi’nde Fed üzerine çalışan hukuk profesörü Lev Menand, “Bu hikaye, Trump’ın kendi Fed başkanını atanması gerektiğini düşündüğü için uyarıcı bir ders niteliğinde,” yorumunu yaptı. “Martin, Truman’ın isteklerini yerine getirmedi,” dedi.
“`
